NGƯỜI PHÁT MINH RA THUỐC NỔ

     

Giàu lên nhờ phát minh ra thuốc nổ nhưng lại cuối đời hiến bộ quà tặng kèm theo gần như tổng thể của cải mang lại nhân loại, cha đẻ phần thưởng Nobel giữ lại di sản gây tranh cãi trong suốt hơn một cố kỷ.

Bạn đang xem: Người phát minh ra thuốc nổ


*
*

Giàu lên nhờ phát minh sáng tạo ra thuốc nổ mà lại cuối đời hiến khuyến mãi gần như tổng thể của cải mang đến nhân loại, thân phụ đẻ giải thưởng Nobel vướng lại di sản gây tranh cãi trong suốt rộng một vắt kỷ.

"Kẻ giao thương cái chết đã chết".

Đến nay, nhiều người dân vẫn tin rằng bao gồm những lời này đã giúp mang đến một trong những phần thưởng danh giá nhất quả đât - giải Nobel. Theo thông lệ, gần như thành tựu nổi bật nhất trong đời sống thế giới một năm qua vẫn lần lượt được vinh danh trong tuần này.

Và "kẻ mua bán cái chết" được kể tới đó là Alfred Nobel, "cha đẻ" của giải thưởng, fan đã gọi được rất nhiều lời này vào một cáo phó dành riêng cho... Thiết yếu mình.

Trở nên giàu sang nhờ sáng tạo ra thuốc nổ, Alfred Nobel còn lại gần như cục bộ tài sản của ông nhằm trao thưởng cho tất cả những người đã "mang đến công dụng lớn nhất cho nhân loại" từ vật lý, hóa học, y sinh cho tới văn học. Phần thưởng thứ năm giành riêng cho "người đã hiến đâng nhiều tốt nhất hoặc tốt nhất cho tình hữu hảo giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc sút thiểu quân đội thường trực tương tự như thành lập và thúc đẩy các hội nhóm hòa bình".

Người sáng tạo ra dung dịch nổ gây nên nhiều chiếc chết, tương tự như sở hữu những nhà máy sản xuất sản xuất đạn dược, sau cuối trở thành loại tên gắn liền với một giải thưởng về hòa bình thế giới. Đó hẳn nhiên là 1 trong những nghịch lý, cùng cũng là túng ẩn, như chính cuộc đời của Alfred Nobel.

Thế nhưng, sau ngay gần 120 năm với rất nhiều tên tuổi xuất chúng đại diện thay mặt cho tri thức quả đât đã được trao giải Nobel, câu hỏi là liệu tất cả còn quan trọng phải tiếp tục truy vấn về gần như điều này.

Phát minh thành lập từ thảm kịch

Alfred Nobel, sinh năm 1833 trên Stockholm, Thụy Điển, là con trai của một nhà phát minh sáng tạo đồng thời là người kinh doanh nhưng công việc kinh doanh không mấy thuận lợi. Sau lúc phá sản ngơi nghỉ Thụy Điển, thân phụ ông chuyển mang lại St. Petersburg, Nga, vào thời điểm năm 1838, mở công ty và tiếp nối phất lên nhờ vào giành được những hợp đồng sản xuất thủy lôi với cơ quan chỉ đạo của chính phủ Nga. Alfred Nobel được mang lại Nga năm 1842.

Tại đây, con trai trai trẻ em đã biểu hiện những sở trường rất phong phú và khả năng thiên bẩm không thể phủ nhận. Đến năm 17 tuổi, Alfred Nobel có thể nói rằng thành thành thục 5 ngôn ngữ, bao gồm tiếng Thụy Điển, giờ đồng hồ Nga, giờ Pháp, giờ đồng hồ Đức và tiếng Anh. đam mê hóa học và vật lý, tuy vậy cậu cũngrất xem xét nghệ thuật, cụ thể là thơ cùng kịch.

*
Alfred Nobel trong thời điểm 1850. Ảnh: Wikimedia Commons.

Alfred Nobel tách Nga năm 1850, dành một năm ở Paris để nghiên cứu và phân tích hóa học. Trên đây, ông đã gặp Ascanio Sobrero, nhà hóa học bạn Italy đã phát minh sáng tạo ra nitroglycerine, một chất gây nổ. Tứ năm tiếp sau ông thao tác ở Mỹ và tiếp đến trở về St. Petersburg thao tác làm việc trong xí nghiệp của phụ thân mình, nơi chế tạo thiết bị quân sự chiến lược trong cuộc chiến tranh Crimea. Sau khoản thời gian chiến tranh hoàn thành năm 1856, công ty gặp khó khăn với phá sản vào thời điểm năm 1859.

Alfred cùng bố mẹ trở về Thụy Điển, trong những khi hai anh trai ông Robert với Ludvig làm việc lại Nga để nuốm cứu vãn sự nghiệp marketing của gia đình. Ông sớm bắt đầu thử nghiệm hóa học nổ trong một phòng thí nghiệm bé dại trên khu đất của cha mình. Lúc đó, chất nổ an toàn duy nhất nhằm sử dụng trong số mỏ là bột đen, một dạng dung dịch súng. Nitroglycerin, hợp chất dạng lỏng mới được phạt minh, là hóa học nổ táo tợn hơn các nhưng bất ổn định, cực nhọc vận gửi và cực kỳ nguy hiểm khi xử lý.

Gia đình Nobel biến chuyển nạn nhân trực tiếp của nitroglycerin vào khoảng thời gian 1864. Một vụ nổ tại nhà máy của họ ở Stockholm vẫn giết chết các người, trong số đó có em trai ông, Emil. Không làm Nobel nản lòng, thảm kịch thậm chí là đã liên tưởng ông nghiên cứu và củng vắt quyết vai trung phong tìm ra loại vật tư nổ bình yên hơn.

Những thanh dung dịch nổ "dynamite" do nhà máy của Alfred Nobel sản xuất, được triển lẵm tại bảo tàng Nobel sống Stockholm, Thụy Điển. Ảnh: Fine Art Images/Album.

Ba năm sau, vào thời điểm năm 1867, một cách vô tình ông quan gần cạnh thấy rằng loại đá trầm tích xốp mang tên là "đất tảo cát" bao gồm đặc tính kêt nạp nitroglycerin. Hiệu quả thu được từ bỏ sự phối hợp này là 1 chất nổ kết quả nhưng bình an để áp dụng và tiện lợi để đi lại so cùng với nitroglycerin nguyên chất. Ông đặt tên cho mặt hàng mới toanh là "dynamite", khởi nguồn từ chữ "dynamis" trong giờ đồng hồ Hy Lạp tức là "sức mạnh", nhưng mà ngày nay bọn họ quen call là dung dịch nổ.

Bằng việc giảm xứng đáng kể giá thành xây dựng, dung dịch nổ "dynamite" có thể chấp nhận được đào hầm xuyên núi, đào kênh cùng san bằng mặt phẳng để thuận lợi xây dựng con đường sắt.Nếu không có nó, phần lớn di sản hiện thời của cuộc cách mạng công nghiệp là vấn đề bất khả thi.

Việc thực hiện "dynamite" rộng rãi, nhanh chóng trên khắp nhân loại đã góp Alfred Nobel, fan sở hữu 355 bằng sáng chế, trở thành trong số những người giàu có nhất đương thời.

"Kẻ giao thương mua bán cái chết"

Dĩ nhiên, thuốc nổ của Nobel cũng ban đầu được sử dụng cho những mục tiêu khác. Ko lâu sau phát minh, quân đội những nước bắt đầu sử dụng nó vào chiến đấu, bao gồm Chiến tranh Pháp - Phổ năm 1870 hay chiến tranh Tây Ban Nha - Mỹ năm 1898.

Không rõ Alfred Nobel có thuận tình cho áp dụng dynamite với mục đích quân sự xuất xắc không, nhưng hoàn toàn có thể ông vẫn biết được fan khác suy nghĩ gì về sáng tạo của ông khi anh trai ông, Ludvig, từ trần tại Pháp năm 1888 vì nhồi máu cơ tim.

Các báo Pháp đưa tin về cái chết của Ludvig nhưng ít nhất một tờ lầm lẫn rằng tín đồ chết là Alfred Nobel. Theo History, tờ báo này vẫn đăng một cáo phó gọi với tựa đề Le marchand de la mort est mort, nghĩa là "Kẻ giao thương mua bán cái chết đã chết". Nội dung bài viết cũng nói Alfred Nobel sẽ trở nên phú quý bằng việc sáng tạo ra những phương thức mới để "làm người khác tàn phế hoặc mất mạng".

Lỗi sau đó đã được sửa, cơ mà Alfred Nobel được cho là đã đọc nội dung bài viết và tới nay nhiều bạn tin rằng đây đó là lý vì chưng giải Nobel ra đời.

Theo nhà viết tiểu sử Kenne Fant, Alfred Nobel "đã trở bắt buộc quá ám hình ảnh về danh tiếng của bản thân sau lúc qua đời, đến nỗi sửa lại bản di chúc sẽ viết, ra quyết định để lại đa phần tài sản vị một lý do mà ko một tín đồ viết cáo phó làm sao trong tương lai nói cách khác xấu".

*
Một phần di chúc của Alfred Nobel. Ảnh: Wikimedia Commons.

Xem thêm: Giúp Học Sinh Lớp 2 Vùng Nông Thôn Làm Đúng Bài Tập Điền S Hay X Lớp 2

Vụ nhầm lẫn này thường xuyên được xem như là động lực thúc đẩy vận động thiện nguyện của Nobel, nhưng các nhà sử học vẫn chưa tìm được bạn dạng gốc trang báo gồm cáo phó đó.Một số người lúc này cho rằng đó chỉ cần lời đồn, trong lúc những bạn khác nhìn nhận và đánh giá đó là một trong không ít yếu tố giúp đánh giá quyết định của nhà phát minh.

Chẳng hạn, Quỹ Nobel lưu ý rằng Alfred Nobel rất có thể đã nảy sinh ý tưởng thứ nhất về một phần thưởng trong nghành nghề dịch vụ khoa học vào thời điểm năm 1868, khi ông được Viện hàn lâm công nghệ Hoàng gia Thụy Điển vinh danh vì "các phạt minh đặc trưng được áp dụng trong thực tế của nhân loại". Ông cũng là một trong người phát âm nhiều, nói được năm đồ vật tiếng và say mê viết kịch cùng thơ - những điều rất có thể đã tạo động lực thúc đẩy ông lập ra một phần thưởng văn học.

Đối cùng với giải Nobel Hòa bình, không ít người tin rằng trên đây là tác dụng từ mọt quan hệ nhiều năm giữa Alfred Nobel với Bertha von Suttner, chị em bá tước fan Áo đồng thời là nhà hoạt động vì hòa bình. Nhì người chạm chán nhau lần đầu vào thời điểm năm 1876, lúc Nobel đăng quảng bá trên một tờ báo nhằm tìm "một người thanh nữ ở lứa tuổi trưởng thành" làm cho thư cam kết và người làm chủ gia đình ông. Hai tín đồ chia tay sau thời điểm bà Suttner kết hôn, tuy vậy họ vẫn duy trì liên lạc qua thư từ.

*
Nữ bá tước đoạt Bertha von Suttner. Ảnh: Public Domain.

Trong phần nhiều bức thư gởi bà Suttner, Alfred Nobel diễn đạt những ý kiến trái ngược nhau về chiến tranh và hòa bình. Mặc dù về bản chất là một người yêu hòa bình, từng gọi chiến tranh là "tội ác lớn số 1 trong số đông tội ác", ông phần đông chưa khi nào tỏ ra ăn năn hận về việc từng kiếm tiền trường đoản cú ngành công nghiệp vũ khí, thậm chí còn nhận định rằng những loại vũ khí tinh vi hơn rất có thể trở thành công cụ răn nạt hữu hiệu phòng phòng ngừa xung đột.

"Các xí nghiệp sản xuất của tôi có thể giúp kết thúc chiến tranh trước những hội team của cô", ông viết cho Suttner vào khoảng thời gian 1890. "Với cảnh xa rằng ngày nào kia hai team quân có công dụng tiêu diệt nhau chỉ vào một giây, mọi nước nhà văn minh chắc hẳn rằng sẽ lùi bước trước một cuộc chiến và giải thể quân nhóm của họ".

Bất chấp gần như lời lẽ như vậy, các nhà sử học tin rằng cách nhìn về bài toán giải trừ vũ khí của bà Suttner ở đầu cuối đã có ảnh hưởng tác động đến ông Nobel. Trong cuốn sách về giải Nobel Hòa bình, người sáng tác Fredrik S. Heffermehl lập luận rằng di chúc trong phòng phát minh là "bằng chứng khẳng định rằng Suttner đã thuyết phục được Nobel "làm điều gì đó" cho phong trào hòa bình".

Vinh danh những người dân xuất chúng

Dù vì sao giải Nobel ra đời là gì, Alfred Nobel chưa từng công khai minh bạch nói về vấn đề này lúc còn sống. Ko ai hoàn toàn có thể dám chắn chắn liệu đây là chuyện lương tâm gặm rứt, là vai trung phong nguyện của một người kỹ năng trong nhiều nghành hay chỉ đơn giản là dự án công trình đánh bóng thương hiệu tuổi ở đầu cuối của một công ty tư phiên bản công nghiệp nhiều sụ.

Tuy nhiên, sau gần 120 năm kể từ thời điểm những giải Nobel trước tiên được trao vào khoảng thời gian 1901, câu hỏi đó buộc phải chăng lúc này đã trở nên "phi thực tế"?

*
Một triển lãm về cuộc sống Alfred Nobel tại St Petersburg, Nga, vào tháng 3/2019. Ảnh: Reuters.

Theo Dwight E. Neuenschwander, giáo sư vật lý tại Đại học tập Nam Narazene (Mỹ) bên cạnh đó là chỉnh sửa viên cho các ấn phẩm của Viện đồ lý Mỹ (AIP), cuộc sống đời thường của Alfred Nobel "chứa đựng những điều trớ trêu và mâu thuẫn, như phần nhiều nhân đồ dùng thú vị khác".

"Ông không có bằng đại học nhưng lại là một trong nhà phạt minh, một nhà hóa học tập tài năng, có trình độ chuyên môn cao về khoa học và kỹ thuật, đọc các và thông thạo năm lắp thêm tiếng. Ông sống ở các thành phố phệ trên khắp quả đât nhưng vẫn phù hợp ở một mình hơn. Là 1 trong doanh nhân, ông thống trị các tập đoàn technology đa giang sơn nhưng vẫn dành thời hạn để viết đái thuyết và thơ", vị gs viết bên trên website củaSigma Pi Sigma, một đội nhóm chức trực thuộc AIP.

"Công việc kinh doanh của ông là thêm vào thuốc nổ với vũ khí, tuy thế ông tích cực ủng hộ chủ nghĩa hòa bình. Ông tích trữ được khối gia sản lớn tuy thế để lại gần như tất cả cho tất cả những người ông đang không khi nào gặp mặt".

Theo Sven Tagil, người sáng tác cuốn Tư tưởng của Alfred Nobel về cuộc chiến tranh và Hòa bình, nhà phát minh sáng tạo từng nói tới một nhận thức thông dụng trong cố kỷ 19, rằng ông chưa phải chịu trách nhiệm về kiểu cách mà những phát minh của ông được ứng dụng. Alfred Nobel cũng mang lại rằng phiên bản thân mỗi tò mò học thuật đều mang tính trung lập, nhưng hoàn toàn có thể được sử dụng cho tất cả mục đích tốt và xấu.

"Sự tách bóc bạch giữa khám phá khoa học và trọng trách xã hội của những nhà kỹ thuật trong nạm kỷ 21 của bọn họ không ví dụ như trong cầm cố kỷ 19 của Alfred Nobel", giáo sưNeuenschwander nhìn nhận.

Năm 1901, 5 năm sau khoản thời gian Alfred Nobel chết thật tại San Remo, Italy, và chúc thư của ông tạo ra tranh chấp, những người chủ sở hữu đầu tiên của giải Nobel được tìm kiếm thấy. Tính từ lúc đó vào từng mùa thu, toàn quả đât hướng về Thụy Điển và Na Uy hóng giây phút các cái tên xuất nhan sắc được xướng lên.

*
Lễ trao giải Nobel trên Thụy Điển. Ảnh: Reuters.

Sự gianh giá của phần thưởng là điều bắt buộc phủ nhận, cho dù thỉnh thoảng những quyết định cũng tạo ra tranh cãi, chẳng hạn như việc đề cử Adolf Hitler mang lại giải Nobel hòa bình năm 1939.

Quỹ Nobel là tổ chức phụ trách về số tiền 31,5 triệu krona Thụy Điển (tương đương 2,2 tỷ krona xuất xắc 222 triệu USD theo tỷ giá bán hiện nay) mà lại Alfred Nobel ủy thác nhằm trao thưởng. Năm nay, mỗi phần thưởng sẽ được trao 9 triệu krona (908.000 USD), với nếu giải thưởng có nhiều hơn một chủ nhân, số tiền này sẽ được chia đều.

Riêng giải Nobel ghê tế, tên đồng ý là phần thưởng của bank Trung ương Thụy Điển về kinh tế tài chính học tưởng nhớ Alfred Nobel, đang do ngân hàng này tài trợ. Đây là giải độc nhất không phía bên trong di chúc của ông Nobel, mà được tùy chỉnh với khoản quyên góp của bank cho Quỹ Nobel vào năm 1968.

Tại Stockholm, Viện Karolinska trao giải y sinh, Viện hàn lâm Thụy Điển phụ trách giải văn chương và Viện Hàn lâm khoa học Hoàng gia Thụy Điển chịu trách nhiệm về các giải thiết bị lý, hóa học và kinh tế. Trong khi đó, Ủy ban Nobel na Uy sẽ chào làng giải Nobel Hòa bình.

Năm nay, giải Nobel văn hoa sẽ trở về sau bê bối phá quấy tình dục trên Viện hàn lâm Thụy Điển khiến phần thưởng không được trao vào năm ngoái. Sẽ sở hữu được hai giải được trao, một đến năm 2018 và một cho năm 2019.

Những cái brand name được trông chờ cho giải Nobel thường xuyên gây tranh cãi xung đột này bao gồm các đơn vị văn Olga Tokarczuk của bố Lan, Ngugi Wa Thiong"o của Kenya, Ismail Kadare của Albania, Joyce Carol Oates của Mỹ với Haruki Murakami của Nhật Bản.

Giải Nobel Hòa bình, cũng là khuôn khổ nhiều lần gây tranh cãi, đang chứng kiến sự đỏ đen vào Grera Thunberg, cô nhỏ nhắn 16 tuổi người Thụy Điển tạo thành dư luận trái lập với bài toán kêu gọi hành động chống chuyển đổi khí hậu.

Xem thêm: Thông Tin Tuyển Sinh Đại Học Phí Trường Đại Học An Giang (Agu) Mới Nhất

Thủ tướng tá Ethiopia Abiy Ahmed, người đã ký kết hiệp định tự do với nước láng giềng Eritrea, và những tổ chức phi bao gồm phủ bao gồm Phóng viên Không biên thuỳ và Ủy ban bảo vệ Nhà báo (CPJ) cũng có thể trở thành người sở hữu mới của giải này.